ورود به صفحه اصلی دانشگاه سه شنبه ۲۹ مهر ۱۳۹۳  
   
  برنامه آموزش دستياري گروه طب اورژانس دانشگاه علوم پزشکي تهران
 

مشخصات برنامه

مدير گروه: دکتر حسين اصل سليماني – دانشيار- متخصص داخلي و فوق تخصص گوارش

رئيس بخش: دکتر محمد تقي طالبيان – استاديار – متخصص طب اورژانس

مدير برنامه دستياري: دکتر محمد جليلي – استاديار – متخصص طب اورژانس

مدير برنامه کارورزي: دکتر شروين فرهمند – استاديار – متخصص طب اورژانس

معاون پژوهشي: دکتر امير نجاتي – استاديار – متخصص طب اورژانس

اعضاي هيأت علمي (رتبه علمي- رابطه استخدامي- سابقه کار): آقايان دکتر طالبيان (استاديار- پيماني- 6 سال)، دکتر فرهمند ( استاديار- پيماني- 6 سال)، دکتر تسليمي (استاديار- پيماني - 6 سال)، دکتر عباسيان (استاديار- پيماني - 6 سال)، دکتر اسفندبد (استاديار- پيماني - 6 سال)، دکتر جليلي (استاديار- پيماني - 5 سال)، دکتر نجاتي (استاديار- پيماني- 5 سال)، دکتر لباف (استاديار- پيماني - 4 سال)؛ دکتر سيد حسيني داوراني (ضريب کا- 3 سال)، دکتر افضلي (ضريب کا - 3 سال)، دکتر حسين نژاد (ضريب کا - 2 سال)، دکتر سيد حسيني (ضريب کا - 2 سال)، دکتر مومني (ضريب کا - 1 سال) 

سال شروع برنامه: 1383

تعداد دستياران:

دستيار سال اول: 12 نفر

دستيار سال دوم: 12 نفر

دستيار سال سوم: 13 نفر

فضاهاي آموزشي:

کلاس درس با گنجايش حدود 50 نفر و امکانات سمعي بصري کامل

اتاق جلسه گزارش صبحگاهي با گنجايش 14 نفر و امکانات سمعي بصري

بخش اورژانس يک و دو

اتاق عمل سرپايي

اتاق احيا

درمانگاه سرپايي اورژانس ( fast track )

برنامه آموزشي

الف- آموزش باليني:

الگوي اصلي آموزش دستياران طب اورژانس به صورت يادگيري مبتني بر وظيفه ( task-based learning ) و در محيط کار واقعي مي باشد. روش رايج مورد استفاده آموزش بر بالين ( bedside teaching ) و با استفاده از نظارت مستقيم اعضاي هيأت علمي بر مراقبت هاي ارائه شده توسط دستياران ( direct clinical supervision ) و نيز واگذاري تدريجي مسئوليت ( graded responsibility ) و استفاده از ظرفيت هاي موجود در هرم آموزشي مي باشد. اين آموزش در دو قسمت صورت مي پذيرد (پيوست شماره يک-  نمونه برنامه روتيشن دستياران):

1-آموزش بر بالين بيمار در بخش اورژانس ( Emergency Department ) بيمارستان امام خميني (ره): بخش اورژانس بيمارستان امام خميني (ره) با بار مراجعه در حدود چهل هزار بيمار در سال و طيف متنوع بيماران (با توجه به وجود کليه خدمات تخصصي و نيز امکان سرويس دهي به بيماران امداد هوايي) محيطي غني براي آموزش دستياران طب اورژانس مي باشد. دستياران طب اورژانس مدت 21 ماه از دوره 36 ماهه‌ي آموزشي خود را در بخش اورژانس بيمارستان امام (ره) مي گذرانند. در اين بخش آنها ضمن مراقبت (تحت نظارت مستقيم اعضاي هيأت علمي) از بيماران مراجعه کننده به اورژانس که از سطوح مختلف از نظر حدت بيماري برخوردارند با نحوه‌ي برخورد با اين بيماران آشنا مي شوند و در اين زمينه متبحر مي گردند. دستياران بر حسب سنوات دستياري خود بين 16 تا 20 شيفت کاري در بخش اورژانس فعاليت مي کنند (پيوست شماره دو- نمونه برنامه کشيک اعضاي هيأت علمي؛ پيوست شماره سه- نمونه برنامه کشيک دستياران). در هر شيفت باليني تيمي متشکل از دو عضو هيأت علمي، يک دستيار سال سوم، دو دستيار سال دوم،  سه دستيار سال اول، و حدود 10 کارورز در بخش اورژانس به ارائه خدمات به بيماران مي پردازند. برنامه آموزش باليني متغيير و تابع شرايط بخش است ولي به صورت معمول و نمادين شامل يک راند آموزشي در ساعت 9 صبح و 9 شب و نيز ويزيت آموزشي بيماران در سرتاسر شيفت مي باشد. به علاوه اتاق احيا و نيز اتاق عمل اورژانس به عنوان محيط هاي آموزشي براي آموزش مهارت مراقبت از بيماران بحراني و نيز انجام پروسيجرهاي اورژانس مورد استفاده قرار مي گيرند. دستياران سال اول و دوم طبق شرح وظايف تعيين شده (پيوست شماره چهار- نمونه شرح وظايف دستياران) به ارائه مستقيم خدمات مي پردازند و دستيار ارشد مسئول نظارت بر خدمات ارائه شده و اداره بخش اورژانس است. کليه دستياران موظف به نظارت بر عملکرد کارورزان و نيز آموزش به انها مي باشند. دستيار ارشد شيفت همچنين مسئول ثبت گزارش شيفت در دفتر مخصوص مي باشد (پيوست شماره پنج- نمونه دفتر ثبت گزارش شيفت).     

2-آموزش بر بالين بيمار در بخشهايي که دستياران به عنوان چرخش باليني به آنجا فرستاده مي شوند ( off-service rotations ): دستياران در طي دوره تحصيل خود 14 ماه را در بخش‌هاي آموزشي ديگر مي گذرانند. اين بخش ها شامل: بيهوشي، اطفال، زنان، داخلي، ارتوپدي، مسمومين، مراقبت هاي ويژه نوزادان، مراقبت هاي ويژه بالغين، سوختگي، قلب، گوش و حلق و بيني، چشم، و راديولوژي به علاوه يک ماه از دوران تحصيل دستياران نيز به طرح يک ماهه اختصاص دارد. دستياران هر ماه به بخشهاي مربوطه معرفي مي شوند (پيوست شماره شش- نمونه نامه معرفي به بخش) و سپس در پايان دوره بر اساس فرم ارزيابي مخصوصي که توسط گروه طراحي شده است و توسط هيأت علمي مسئول در بخش مورد نظر مورد ارزيابي قرار مي گيرند (پيوست شماره هفت- نمونه فرم ارزيابي پايان دوره). چرخش بيهوشي دو ماه و چرخش هاي گوش و حلق و بيني و چشم هر کدام پانزده روز مي باشد. ساير چرخش‌ها يک ماهه هستند. نوع فعاليت هاي صورت گرفته و ميزان استقلال دستياران در اين دوره هاي آموزشي متفاوت و عمدتا تابع توافقات صورت گرفته با بخش هاي مربوطه است.    

ب- آموزش نظري ( didactic ):

از لحاظ زماني آموزش نظري دستياران در دو بخش ارائه مي گردد:

1-جلسات گزارش صبحگاهي که پس از پايان هر شيفت کاري در ساعت 30/7 الي 30/8 تشکيل مي گردد. در اين جلسات که با حضور دستياران کشيک شب گذشته و تعدادي از دستياران کشيک شيفت روز و نيز اعضاي هيأت علمي کشيک (چهار نفر) در صبح روزهاي شنبه، يکشنبه و سه شنبه تشکيل مي‌گردد بين 2 تا چهار بيمار از بين بيماران آموزشي که در شيفت کاري قبل بستري يا پيگيري شده اند توسط دستيار مسئول معرفي و در مورد اقدامات صورت گرفته و نيز نکات آموزشي مرتبط بحث و تبادل نظر مي شود. اسامي حاضرين در جلسه و نيز بيماران معرفي شده و مطالب بحث شده در دفتر مخصوصي ثبت و نگهداري مي شود (پيوست شماره هشت- نمونه دفتر ثبت گزارش صبحگاهي). چنانچه دستياري مسئول پيگيري بيمار يا بيماراني شود که در جلسه مطرح شده اند نيز در اين دفتر ثبت و نگهداري مي شود.

2-جلسات کلاس درس که در بعداز ظهر روزهاي دوشنبه و چهار شنبه هر هفته تشکيل مي گردد. کلاس‌هاي روز دوشنبه از ساعت دو تا 6 عصر و با حضور کليه دستياران طب اورژانس و دستياران سرويس هاي ديگر که چرخش باليني خود را در بخش اورزانس مي گذرانند و نيز اعضاي هيأت علمي مسئول جلسه (طبق برنامه) برگزار مي گردد. کلاس هاي روز چهارشنبه مخصوص دستياران طب اورژانسي است که در آن ماه در حال گذراندن چرخش اورژانس خود هستند (دستياران طب اورژانس که در حال گذراندن off-service rotation خود هستند از شرکت در اين کلاس ها معاف مي باشند). به علاوه اعضاي هيأت علمي مسئول طبق برنامه تنظيم شده در جلسه روز جهارشنبه شرکت مي نمايند. اسامي حاضرين در کلاس درس و نيز مطالب ارائه شده در دفتر مخصوص ثبت فعاليت هاي آموزشي بخش ثبت مي گردد (پيوست شماره نه- نمونه دفتر ثبت فعاليت هاي آموزشي).      

از لحاظ نحوه‌ي‌ ارائه، آموزش نظري دستياران شامل اين موارد است (پيوست شماره ده- نمونه برنامه کلاس هاي آموزشي):

1-ارائه سخنراني توسط اعضاي هيأت علمي گروه و نيز اساتيد مهمان

2-ارائه سخنراني توسط دستياران طب اورژانس و با هدايت و نظارت اعضاي هيأت علمي

3-ارائه سخنراني توسط دستياران غير طب اورژانس که دوره چرخشي خود را در بخش اورزانس مي گذرانند (از جمله دستياران داروسازي باليني)

4-ارائه موارد جالب ( interesting case ) توسط دستياران و با هدايت و نظارت اعضاي هيأت علمي از بين بيماران بخش اورژانس يا ساير بخش ها

5-ژورنال کلاب: ارائه و نقد و بررسي يک مقاله در هر ماه

6-مرور ژورنال ها ( journal review ): شامل مرور سريع مقالات منتشر شده در مجلات اصلي طب اورژانس در طي يک ماه گذشته

7-جلسات موربيديتي و مورتاليتي ( MMR ): که به صورت ماهانه برگزار مي‌گردد و يک يا چند مورد از بيماران بخش که دچار عارضه يا فوت شده اند مورد بحث قرار مي گيرند و در صورت وقوع مرگ قابل پيشگيري علل و عوامل آن تحليل مي شوند.

8-کارگاه هاي آموزشي که به صورت کار در گروه هاي کوچک و به صورت عملي در مرکز مهارت هاي باليني يا عرصه هاي مشابه صورت مي گيرد. (پيوست شماره يازده- گزارش نمونه کارگاه هاي برگزار شده)

9-کلاس مرور کتاب و آمادگي براي آزمون بورد ويژه دستياران سال آخر که هر سال از ابتداي سال تحصيلي به مدت دو ساعت در هفته روزهاي دوشنبه (12 تا 14) تشکيل مي‌شود.

از لحاظ محتوايي مطالب ارائه شده در برنامه هاي آموزشي شامل مباحث باليني، مباحث مديريتي، اورژانس پيش بيمارستاني، حوادث غير مترقبه، مهارت هاي ارتباطي، اخلاق حرفه اي، مهارت هاي پروسيجرال، مهارت جستجو و نقد منابع علمي، کارگاه روش تحقيق و غيره مي باشد.  

ج- دوره آشناسازي مقدماتي ويژه دستياران جديدالورود ( orientation course ): به منظور آشنا کردن دستياران جديدالورود با طب اورژانس و مباحث مرتبط در شروع دوره‌دستياري در ماه هاي شهريور و مهر يک دوره فشرده براي دستياران جديدالورود برگزار مي شود. اين دوره شامل چند بخش است (پيوست شماره دوازده- برنامه دوره آشناسازي مقدماتي):

1-جلسه معارفه و ضيافت شام يا حضور کليه دست اندرکاران برنامه

2-ارائه مطالبي در خصوص اورژانس هاي شايع و نحوه برخورد با آنها به صورت سخنراني تعاملي توسط اعضاي هيأت علمي

3-برگزاري کارگاه هاي آموزشي در زمينه احيا، مراقبت از بيمار تروما، اداره راه هوايي و ...

4-مشخص کردن فصولي از کتاب براي مطالعه ( self-study ) توسط دستياران

5-ارائه مطالبي در مورد تخصص طب اورژانس

6-پانزده شيفت دوازده ساعته براي هر دستيار به عنوان مشاهده‌گر ( observership )

7-برگزاري آزمون نظري (کتبي) و عملي ( OSCE )  از دستياران در پايان دوره (پيوست شماره سيزده- برنامه ارزيابي پايان دوره)

ارزيابي فراگيران

الف- ارزيابي تکويني ( formative assessment )

ارزيابي تکويني فراگيران به چند ضورت انجام مي شود:

1-ارزيابي در طول هر شيفت به صورت غير رسمي و ارائه بازخورد به دستياران در مورد نحوه عملکرد در طي شيفت 

2-گزارش موارد مثبت و منفي عملکرد دستيار در طي شيفت توسط اعضاي هيأت علمي و ارائه گزارش مکتوب به مدير برنامه جهت جمع بندي (پيوست شماره چهارده-  نمونه فرم گزارش نقاط قوت و ضعف دستياران).

3-آزمون هاي ماهيانه که طبق برنامه و هر بار از يک مبحث انجام مي شود. آزمون‌ها به صورت کتبي و با سوالات چهارگزينه‌اي يا تشريحي يا کوتاه پاسخ مي باشند. نتايج اين آزمون ها به اطلاع دستياران رسانده مي شود.

4-بازخورد ماهيانه ( monthly feedback ): هر ماه يک بار اعضاي هيدت علمي گرد هم آمده و در مورد عملکرد آن دسته از دستياران که در بخش اورژانس هستند در طي يک ماه گذشته نظر مي دهند. بازخوردها به صورت کمي و کيفي و حول محور توانمندي هاي اساسي تعريف شده توسط ACGME ارائه مي شود. نتيجه اين بازخوردها توسط استاد مشاور به اطلاع دستيار رسانده مي شود و به امضاي وي رسانده مي شود (پيوست شماره پانزده- نمونه فرم بازخورد ماهيانه).

5-ارزيابي مهارتهاي پروسيجرال با استفاده از روش مشاهده مستقيم ( DOPS ): در اين روش مهارتهاي اساسي هر سال مشخص شده اند و دستيار موظف است در طي آن سال دست کم يک بار پروسيجر مربوطه را در حضور هيأت علمي انجام دهد و هيأت علمي نيز مشاهدات خود را در فرم ساختارمندي ثبت و سپس به دستيار بازخورد مي دهد (پيوست شماره شانزده- نمونه فرم DOPS ). 

6-ارزيابي کيفيت ثبت پرونده ها توسط دستياران به صورت دوره اي و بازخورد به آنها

7-بررسي ماهيانه log book دستياران و دادن باز خورد به آنها (پيوست شماره هفده- نمونه log book دستياران)

د- ارزيابي تراکمي/نهايي ( summative assessment )

ارزيابي نهايي با توجه به پارامترهاي مختلفي صورت مي گيرد:

1-آزمون کتبي ارتقاء که به صورت چهارگزينه اي و در تير ماه هر سال برگزار مي گردد.

2-آزمون ساختارمند عيني باليني ( OSCE ): که دست کم يک بار در سال و در خرداد ماه برگزار مي گردد.

3-فرم ارزيابي گلوبال ( Global Rating Form ): که يک بار در سال در خرداد ماه توسط کليه اعضاي هيأت علمي تکميل مي گردد و با توجه به عملکرد و روند پيشرفت هر دستيار حول محور تواننمندي هاي اساسي دستياري نمراتي به وي داده مي شود و ميانگين آن محاسبه مي شود.

4-بخشي از نمره ارزيابي پاياني دوره هم به حضور در فعاليت هاي آموزشي و نيز دقت در تکميل log book و نيز انجام موارد ضروري DOPS اختصاص دارد.


ارزشيابي اعضاي هيأت علمي

ارزيابي کيفيت آموزش اعضاي هيأت علمي به دو صورت انجام مي گيرد:

1-نظر سنجي از فراگيران (کارورزان و دستياران) و همکاران و مسئولين بخش و گروه که توسط واحد ارزشيابي معاونت امور هيأت علمي دانشکده پزشکي انجام مي شود.

2-نظر سنجي از دستياران که اين کار با نظارت مدير گروه و به صورت ساليانه و در قالب فرم هاي از پيش طراحي شده صورت مي گيرد (پيوست شماره هجده- نمونه فرم ارزشيابي). نتايج اين ارزشيابي توسط مدير گروه به صورت محرمانه به اعضاي هيأت علمي بازخورد داده مي شود.

ارزشيابي برنامه

ارزشيابي برنامه در حال حاضر به صورت رسمي انجام نمي شود. بخش پذيراي نقدها و نظرات دستياران در خصوص برنامه آموزشي مي باشد.  دستيار ارشد بخش به عنوان نماينده دستياران در ابتداي جلسات شوراي گروه حضور مي يابد و نقطه نظرات ايشان را در جلسه مطرح مي نمايد. بخش در نظر دارد که در خردادماه امسال با استفاده از ابزار شناخته شده PHEEM به اندازه گيري محيط آموزشي بپردازد که مقدمات اين کار شامل تععين روايي و پايايي پرسشنامه به انجام رسيده و در مرحله اجراست.


تسهيلات در نظر گرفته شده براي دستياران:

به منظور ارتقاء محيط آموزشي در بخش اورژانس و نيز ايجاد امکانات اوليه براي دستياران اقدامات زير صورت گرفته است:

1-برگزاري اردوهاي تفريحي با حضور دستياران و اعضاي هيأت علمي

2-راه اندازي وبلاگ و وبسايت با مقاصد آموزشي و همچنين به منظور فراهم کردن فضايي براي طرح مباحث مربوط به بخش، اطلاع رساني و ارايه مطالب آموزشي

3-استاد مشاور:  براي هر سه دستيار يک عضو هيأت علمي به عنوان مشاور در نظر گرفته شده است که در مورد مسائل آموزشي به دستياران مشاوره مي دهد.

4-مشاور پژوهشي بخش: يکي از متخصصين  پزشکي اجتماعي به عنوان مشاور متدولوژي و آمار بخش براي تسهيل امور مربوط به پايان نامه  به صورت پاره وقت بگروه همکاري مي نمايند.

5-کمک هزينه تهيه کامپيوتر جيبي ( Pocket PC ): به منظور تسهيل استفاده از نرم افزارهاي آموزشي در بخش به کليه دستياران کمک هزينه خريد کامپيتر جيبي پرداخت مي شود.

6-براي راحتي و نيز يک شکل بودن پوشش دستياران لباس فرم متحدالشکلي سالانه توسط بخش براي کليه دستياران تهيه مي شود.

7-علاوه بر اتاق پاويون، براي دستياران طب اورژانس در داخل بخش اورژانس اتاقي در نظر گرفته شده است که مجهز به امکانات رفاهي از قبيل يخچال، چاي ساز، ميز مطالعه و کتابخانه مي باشد.

8-کليه کتب مرجع براي استفاده دستياران توسط بخش تهيه و در اختيار دستياران قرار مي گيرد.